Balkanlar'dan Anadolu'ya uzanan ortak tarihin izinde…
Tarih, yalnızca geçmişte yaşanan olayların kaydı değildir. Aynı zamanda toplumların hafızası, kültürlerin buluşması ve gelecek kuşaklara bırakılan ortak mirastır.
20 Kasım tarihi de Balkanlar ve Türkiye açısından önemli gelişmelere, acılara, siyasi kararlara ve kültürel izlere sahne olmuştur.
Bugün tarihin sayfalarını açıyor; Balkan ülkelerinden İstanbul'a, Edirne'den Anadolu'ya uzanan gelişmeleri birlikte hatırlıyoruz.
20 Kasım1866 – Arnavut edebiyatının önemli ismi Ndre Mjeda dünyaya geldi...
Arnavut edebiyatının önemli şairlerinden, dil bilimci ve aydınlarından Ndre Mjeda, 20 Kasım 1866'da İşkodra'da dünyaya geldi.
Arnavut ulusal uyanış hareketinin önemli isimlerinden biri olan Mjeda, Arnavut dilinin gelişmesine ve edebiyatının zenginleşmesine katkıda bulundu. 1908 yılında Manastır'da gerçekleştirilen Arnavut Alfabe Kongresi'ne katılarak ortak alfabenin oluşturulması çalışmalarında da görev aldı.
Mjeda, 1 Ağustos 1937'de hayatını kaybetti. Onun yaşamı, Balkan halklarının kendi dillerini ve kültürlerini koruma mücadelesinin önemli örneklerinden biridir.
20 Kasım 1900 – Sofya'da Kızılhaç Hastanesi açıldı...
20 Kasım 1900 tarihinde Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da Kızılhaç Hastanesi hizmete açıldı.
Daha sonra Bulgaristan'ın önemli sağlık kuruluşlarından biri hâline gelen bu kurum, 1951 yılında kurulan N. İ. Pirogov Acil Tıp Hastanesi'nin tarihî öncüsü kabul edilmektedir.
Bu gelişme, Bulgaristan'da modern sağlık hizmetlerinin kurumsallaşması açısından önemli bir dönüm noktasıdır.
20 Kasım 1920 – Arnavutluk'un Tepelena bölgesinde büyük deprem...
20 Kasım 1920 tarihinde Arnavutluk'un Tepelena bölgesinde meydana gelen şiddetli deprem büyük bir felakete yol açtı.
Depremde 36 kişi hayatını kaybetti, 102 kişi yaralandı. Yaklaşık 2.500 ev yıkılırken 15 bin kişi evsiz kaldı.
Tepelena ve çevresindeki yerleşim yerlerinde ağır hasara neden olan bu felaket, Arnavutluk'un yakın tarihindeki önemli doğal afetlerden biri olarak kayıtlara geçti.
20 Kasım 1940 – Macaristan Mihver Devletleri'ne katıldı...
20 Kasım 1940 tarihinde Macaristan, Almanya, İtalya ve Japonya arasında imzalanan Üçlü Pakt'a katıldı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan bu gelişme, Orta Avrupa ve Balkanlar'daki siyasi dengeleri etkiledi. Macaristan'ın ardından Romanya da 23 Kasım 1940 tarihinde pakta katıldı.
Bu kararlar, savaşın Balkan coğrafyasına yayılmasında etkili olan siyasi gelişmeler arasındaydı.
20 Kasım 1922 – Lozan Barış Konferansı başladı...
20 Kasım 1922, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecindeki en önemli diplomatik gelişmelerden birinin başlangıç tarihidir.
İsviçre'nin Lozan kentinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Birinci Dünya Savaşı'nın galip devletleri arasında barış görüşmelerinin açılış töreni gerçekleştirildi.
Türkiye'yi İsmet Paşa başkanlığındaki heyet temsil ediyordu. Heyette Rıza Nur ve Hasan Saka da bulunuyordu.
Görüşmelerde Türkiye'nin sınırları, kapitülasyonlar, Boğazlar, Osmanlı borçları, azınlıklar ve ekonomik bağımsızlık gibi hayati konular ele alındı.
Konferansın ilk resmî oturumu 21 Kasım'da yapıldı. Uzun ve zorlu müzakerelerin ardından 24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
Lozan, Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda kabul edilmesi bakımından tarihî önem taşıyan bir antlaşmadır.
20 Kasım 1938 – Atatürk'ün naaşı Ankara'ya getirildi...
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu.
19 Kasım günü İstanbul'da düzenlenen törenlerin ardından naaşı Yavuz zırhlısıyla İzmit'e, buradan da özel trenle Ankara'ya gönderildi.
20 Kasım 1938 sabahı saat 10.00 sıralarında Ankara Garı'na ulaşan Atatürk'ün naaşı, büyük bir törenle TBMM önünde hazırlanan katafalka konuldu.
Binlerce vatandaş, Cumhuriyet'in kurucusuna son görevini yerine getirmek için Ankara'da toplandı.
Atatürk'ün naaşı, 21 Kasım'da düzenlenen devlet töreninin ardından Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabrine nakledildi. 10 Kasım 1953 tarihinde ise Anıtkabir'e taşındı.
20 K ASIM 2003 – İstanbul'da terör saldırıları...
20 Kasım 2003 tarihinde İstanbul, yakın tarihinin en ağır terör saldırılarından biriyle sarsıldı.
Levent'teki HSBC Genel Müdürlüğü ile Beyoğlu'ndaki Birleşik Krallık Başkonsolosluğu bomba yüklü araçlarla hedef alındı.
Saldırılarda 32 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 400 kişi yaralandı. Hayatını kaybedenler arasında Birleşik Krallık Başkonsolosu Roger Short da bulunuyordu.
Beş gün önce, 15 Kasım'da İstanbul'daki Neve Şalom ve Beth İsrael sinagoglarına yönelik saldırılar gerçekleştirilmişti.
Bu saldırılar İstanbul'un ve Türkiye'nin yakın tarihine kara bir gün olarak geçti. Terörün dini, dili ve milleti olmadığını bir kez daha gösterdi.
20 Kasım yalnızca siyasi ve askerî gelişmelerle hatırlanmıyor...
1959 yılında Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirgesi'ni, 1989 yılında ise Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'yi aynı tarihte kabul etti.
Bu nedenle 20 Kasım, Dünya Çocuk Hakları Günü olarak da anılıyor.
Balkan ülkelerinde yaşayan çocuklar da dünyanın bütün çocukları gibi eğitim, sağlık, güvenlik, eşitlik ve insanca yaşama hakkına sahiptir.
Özellikle siyasi, ekonomik zorluklar, göç, azınlıklara karşı ayrımcılık ve savaşların etkisi altında kalan çocukların haklarını korumak hepimizin ortak sorumluluğudur.
20 Kasım tarihine baktığımızda Balkanlar ile Türkiye'nin tarihinin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini bir kez daha görüyoruz.
İşkodra'da doğan bir şairin kültür mücadelesi, Sofya'da açılan bir hastane, Arnavutluk'ta yaşanan büyük bir deprem, Macaristan'ın savaş yıllarındaki siyasi tercihi ve Lozan'da verilen bağımsızlık mücadelesi…
Bunların her biri farklı dönemlere ait olsa da aynı coğrafyanın tarihî hafızasında yer alıyor.
Atatürk'ün 1938 yılında Ankara'ya son yolculuğu da milletimizin hafızasında silinmeyecek bir iz bıraktı.
Balkanlar'ın tarihi, yalnızca Balkan ülkelerinin değil, Türkiye'nin de tarihidir...
Geçmişimizi doğru öğrenmek, ortak kültürümüzü korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak hepimizin görevidir.
Balkan Göçmenleri Platformu olarak ortak tarihimizin izini sürmeye devam ediyoruz.
KAYNAK
-
Arnavutluk Radyo Televizyonu (RTSH) – Ndre Mjeda'nın hayatı ve doğum tarihi: https://rtsh.al/rti/en/ndre-mjeda-clergyman-poet-and-national-renaissance-activist/
-
Bulgaristan Haber Ajansı (BTA) – 20 Kasım Bulgaristan tarihindeki gelişmeler: https://www.bta.bg/en/news/archives/1011738-observances-november-20
-
Arnavutluk Gjirokastër Valiliği – Sivil Acil Durum Planı, Tepelena depremi: https://prefektiqarkutgjirokaster.gov.al/wp-content/uploads/2021/10/Plani-i-Emergjencave-Civile-2021.pdf
-
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – 1922 yılı tarih kronolojisi: https://www.ktb.gov.tr/TR-96329/1922.html/1000
-
Atatürk Ansiklopedisi – Atatürk'ün naaşının İstanbul'dan Ankara'ya nakli: https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/864/Atat%C3%BCrk%E2%80%99%C3%BCn-Cenazesinin-%C4%B0stanbul%E2%80%99dan-Ankara%E2%80%99ya-Nakli
-
Birleşmiş Milletler – Dünya Çocuk Hakları Günü ve tarihçesi: https://www.un.org/en/observances/world-childrens-day/background
-
T.C. Dışişleri Bakanlığı – İstanbul'daki 2003 terör saldırılarının 10. yıl anması: https://www.mfa.gov.tr/terrorist-attacks-in-istanbul-were-commemorated-at-the-10th-anniversary-with-the-participation-of-foreign-minister-davutoglu-a.en.mfa
-
Birleşik Krallık Parlamentosu – 20 Kasım 2003 İstanbul saldırıları hakkında resmî açıklama: https://publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo031120/debtext/31120-05.htm




