Balkan Göçmenleri Platformu | BGP

Balkanlar'da Tarihte Bu Hafta: 30 Aralık - 05 Ocak

30 Aralık 1994: Taksim'de The Marmara Oteli'nin girişindeki Cafe Marmara'da bomba patladı; Sinema eleştirmeni Cüneyt Cebenoyan'ın ablası arkeolog Yasemin Cebenoyan öldü; yazar, sinema eleştirmeni Onat Kutlar ağır yaralandı ancak o da 11 Ocak 1995'te yaşamını yitirdi.

30 Aralık 1977: İkinci Boğaziçi Köprüsü (Fatih Sultan Mehmet Köprüsü) 104 milyon liraya ihale edildi.

30 Aralık 1947: Romanya Kralı Michael, Sovyet destekli komünistler tarafından görevinden çekilmeye zorlandı. Tüm Doğu Avrupa komünist kontrolü altına geçti.
30 Aralık 1951: İstanbul Maltepe'deki Süreyya Paşa İşçi Sanatoryumu açıldı.

31 Aralık 1923: Boğazlar Sözleşmesi yürürlüğe girdi. Fakat Türkiye’nin boğazlar üzerinde mutlak egemenliğini sağlamak için 1936 yılında imzalanan Montrö Antlaşmasını beklemesi gerekti.

1 Ocak 1898: Sultan Abdülhamit aleyhtarı olan Doğru Yol gazetesi Bulgaristan’ın Filibe yani Plovdiv kentinde yayın hayatına başladı.

1 Ocak 1926: Türkiye, gece yarısından itibaren milletlerarası takvim ve saatte yapılan değişikliği uygulamaya başladı.

1 Ocak 1927: Bulgaristan’ın Kızanlık yani Kazanlık kentinde Türkler, milli kimliklerini, kültürlerini, haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla Başlangıç adlı gazeteyi çıkarmaya başladı.

1 Ocak 1934: Bulgar Milli Çiftçiler Birliği, Türkler arasında kendi görüşlerini yaymak amacıyla Sofya’da Türkçe olarak çıkarılan Çiftçi Kurtuluşu adlı gazeteyi çıkarmaya başladı.

1 Ocak 1936: Protestan Misyoner Cemiyeti, Türkler arasında Hıristiyanlık propagandası yapmak amacıyla Bulgaristan’ın Kızanlık yani Kazanlık kentinde Türkçe olarak Hakikat Şahidi adlı gazeteyi çıkarmaya başladı.

1 Ocak 1970: Türk azınlığın 5. sivil toplum örgütü olan Batı Trakya Türk Azınlığı Vaaz ve İrşat Heyeti Gümülcine’de kuruldu.

2 Ocak 1903: Genç Türkler tarafından Fransızca olarak çıkarılan Le Courrier Des Balcans adlı gazete Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da yayınlanmaya başladı.

2 Ocak 1935: TBMM’ce 21 Haziran 1934’te kabul edilen Soyadı Kanunu yürürlüğe girdi. Ulu önder Mustafa Kemal’e de bu kanunla birlikte değişik tartışmalardan sonra dilbilimci Naim Hazım Onat’ın “Türkata, Türkatası gerek yazılışta, gerek söylenişte bana biraz tuhaf geliyor. Arkadaşlar biliyorsunuz. Tarihimizde bir ‘Atabey’ sözü unvanı vardır. Anlamı da yine biliyorsunuz, Bey’in, Emir’in, Şehzade’nin Hatta Hükümdar’ın ilimde, idarede, askerlikte mürebbisi, müşaviri, hocası demektir. Atabey, kullanılmış tarihe geçmiş bir unvan-ı resmidir. Bu unvanı taşıyan birçok Türk Büyüğü vardır. Binaenaleyh bizde Türk’e her alanda atalık etmiş, Türklüğü kurtarmış istiklaline kavuşturmuş olan Büyük Gazi’mize ‘ATATÜRK’ diyelim, bu soyadını verelim. Bu bana, şivemize de daha munis, daha uygun gibi geliyor.’ Önerisi üzerine ATATÜRK soyadı verilir.

3 Ocak 1878: Sırbistan, göçlerden sonra ülkesinde kalan Müslümanların hak ve hürriyetlerini tanıdı. Fakat iki ülke Birinci Dünya Savaşı’nda farklı cephelerde yer alınca bunun ceremesini orada bulunan Türkler ve Müslümanlar yaşadı. Özellikle Türkçe eğitime büyük sınırlamalar getirildi. Hele hele Sancak’taki Müslümanlar bunu hayatlarıyla ödediler. Şöyle ki, 1923’te Müslümanlar Sancak’taki yerel seçimlere ayrı bir parti ile katılmışlar ve %17’lik bir oy oranı ile %12 oy alan Sırpların desteklediği Radikal Parti’den daha fazla oy almışlardır. Ancak bu, Radikal Parti’yi destekleyen Sırplar için kabul edilebilir bir sonuç değildir. Seçimden birinci güç olarak çıkmanın bedeli Müslümanlara ödetilir. Partileri Cemiyet kapatılır. Yapılanlar bu kadarla da sınırlı kalmaz. Cemiyet Partisine en fazla oy veren Müslümanların yaşadığı Pavino Polje ve Şahoviçi seçim bölgelerine baskınlar düzenlenir. Erkeklerin büyük kısmı, Karadağlı çetelerin, emekli subay ve jandarmaların başı çektiği silahlı 2000 kişiden oluşan grup tarafından öldürülür. Geri kalanlar da çıkarılan yangın sonucu evlerinden çıkma fırsatı bulamadan yok edilirler. Tüm bu gelişmeler sonucu 1919 ile 1920 yılları arasında Osmanlı Muhacirin Komisyonu kayıtlarına göre yaklaşık 74 bin 848 kişi Anadolu'ya sığınmak zorunda kalmıştır. Fakat bunun ne kadarı Sırp Hırvat Sloven Krallığın’dan ne kadarının başka ülkelerden olduğu tam bilinememektedir. Bir görüşe, belirtilen tarihlerde Sırp Hırvat Sloven Krallığı’ndan ayrılıp Anadolu’ya gelenlerin sayısı 23.500’dür. 1933’e kadar olan dönemde ayrılmak zorunda kalanların sayısı ise 116.249'tır.

3 Ocak 1963: Kıbrıs'ta Türk belediyelerinin lağvı kararını, Ankara-Zürih-Londra antlaşmalarına aykırı bulan Ankara, Makarios'a sert bir nota verdi.

3 Ocak 1991: Yunanistan, vakıflarla ilgili kanunu yürürlüğe koydu. Böylece Türk azınlığa ait önemli bir kurum olan vakıflar üzerinde anlaşmalara aykırı olarak kontrol ve denetimi ele geçirdi.

4 Ocak 1948: Bulgaristan Komünist Partisi Merkez Komitesi, gerçekleştirdiği geniş oturumda Rodoplardaki insanların ya Türkiye’ye göç ettirilmesi ya da Bulgaristan’ın iç bölgelerine gönderilmesi kararını aldı. Bu karar üzerine binlerce insan 1948 ile 1951 yılları arasında Rodoplardan Kuzey Bulgaristan’a sürüldü.

5 Ocak 1939: Yosip Broz Tito, Yugoslavya Komünist Partisi’nin genel sekreterliğine getirildi. Uzun bir süre Bağlantısızlar Hareketi’nin liderliğini de yapan ve Yugoslavya’yı yürüttüğü denge politikası sayesinde saygın bir ülke haline getiren Tito, 4 Mayıs 1980’de yaşamını yitirmiştir. Onun ölümüyle de Yugoslavya parçalanma sürecine girmiştir.

 

YORUM BIRAKIN